Sapiens door Yuval Noah Harari

Het lijkt mij een zeer uitdagende opdracht om te schrijven over de geschiedenis van de mensheid als jezelf tot de betreffende doelgroep behoort. Hoe kun je afstand nemen van een geschiedenis die ook jou betreft?

Yuval Noah Harari is die uitdaging aangegaan en is in staat geweest om in zijn boek mij het gevoel te geven dat hij eigenlijk een buitenaards wezen is, die al vele miljoenen jaren de aarde en de mensheid bestudeerd.

Ontwikkeling van de mensheid

Een buitenaards wezen dat zo’n 70.000 jaar geleden geïntrigeerd is geraakt door wat die Homo Sapiens hadden gedaan. Zij hadden alle andere Homo-soorten uitgeroeid en middels taal fictieve werelden becreëerd. De Sapiens werden toen behalve meesters en ontwerpers, ook de grootste vernietigers van het eco-systeem op aarde. Vandaag de dag lijkt het alsof de mensheid zichzelf als God ziet. Bijna is het zover dat ze de dood kan overwinnen met ingewikkelde technologieën en onderzoeken. De vraag is echter of dat ooit zal gaan gebeuren.

Yuval Noah Harrari beschrijft in zijn boek de geschiedenis van de mensheid als geheel, beginnend 6 miljoen jaar geleden toen de voorouders van de Homo Sapiens en de apen uitstierven. De complexe materie van de ontwikkeling van de mensheid weet hij in heldere en simpele verhalen uit te leggen. Maar pas op, hij schrijft geen halleluja verhaal over de mensheid. Eerder beschrijft hij de mensheid als zijnde een rattenplaag, die andere menssoorten, dieren en de natuur aan het vernietigen is.

De wijze waarop hij zijn verhaal vertelt en onderbouwt, heeft mij een heel nieuw perspectief op de wereldgeschiedenis gegeven. De combinatie die hij maakt tussen geschiedenis en biologie is volgens mij uniek. Zijn voorspellingen voor de toekomst boezemen mij angst in. Hij heeft het over vliegen die een afluisterapparaat meedragen, over muizen met oren op hun lijf en bionische armen en benen.

Verleden is geen voorspeller van de toekomst

Harari maakt geen voorspellingen voor de toekomst en geeft zelfs een aantal keren in zijn boek aan dat er vele mogelijkheden zijn voor de toekomst. Dat het bestuderen van de geschiedenis geen kennis geeft waarmee de toekomst kan worden voorspeld. Soms kunnen relatief kleine gebeurtenissen een enorme impact hebben op de wijze waarop mensen leven.

Harari Westerse oriëntatie?

Soms heeft hij wel een sterk Westers perspectief, maar aan de andere kant moet ik hem ook wel vaak gelijk geven. Kapitalisme, individualisme, consumentisme en geld zijn concepten die over de hele wereld een rol spelen in het leven van mensen. Natuurlijk is er nog wel ergens een volk of stam dat zich eraan weet te onttrekken. Ook zijn er mensen die zich bewust terugtrekken uit de samenleving door off-grid te gaan leven, maar het merendeel van de bevolking is onder invloed van het kapitalisme en valt onder een staatssysteem.

Boeddhistische denkwijze?

Vermoedelijk is Harari een Boeddhist, daar hij in zijn boek uitgebreid stilstaat bij het leven van Boeddha en in het hoofdstuk over geluk (zijn wij nu gelukkiger dan duizenden jaren geleden) ook weer verwijst naar het gedachtengoed van het Boeddhisme. Hij lijkt van mening te zijn dat zolang de mens verlangt naar goede en slechte gevoelens, er geen vrede zal zijn en de mens door zal gaan met het vernietigen van de aarde.Zijn verhaal over dat de mens zijn eigen wereld creëert door middel van verhalen, deed me ook erg denken aan de gebroeders Ruiz die schreven dat ieder mens de schilder van zijn/haar eigen schilderij is.

Conclusie

Ik heb bewondering voor het feit dat hij de geschiedenis van de mensheid in 441 pagina’s heeft beschreven. Hij focust zich op de grote lijnen, zonder in algemeenheden te vervallen. En hij duikt de diepte in als het om cruciale ontwikkelingen en veranderingen gaat. Super interessant en boeiend boek om te lezen, en een ‘must’ voor iedereen die weleens nadenkt over waar we vandaan komen en waar we heengaan.Wie, by the way, denkt dat Harari een geleerde is van boven de 60, die tientallen jaren onderzoek heeft gedaan, heeft verkeerd gedacht. Yuval Noah Harari is geboren in 1976 en dus 42 jaar oud. Het boek heeft hij voor zijn 40ste geschreven. Waarom dacht ik dat de auteur een oudere man zou zijn? Kunnen alleen mensen van boven de 50 tot diepe inzichten komen? Mijn vooroordeel over wetenschap en kennis werd dus weer volledig onderuit gehaald.

Meer informatie

Sapiens was een bestseller, ondertussen heeft hij ook al weer twee nieuwe boeken geschreven, Homo Deus – a brief history of tomorrow en 21 lessons for the 21st century.

Wil je voordat je zijn boeken gaat lezen, hem eerst horen en zien spreken? Bekijk dan de onderstaande Ted-talk. Daarnaast heeft hij nog een eigen youtube-kanaal met nog meer video’s waarin hij zijn ideeën uitlegt.