Review: The Fifth Agreement van gebroeders Ruiz

In de afgelopen weken heb ik twee fascinerende boeken gelezen, geschreven door vader Miquel en zoon Jose Ruiz. Zij stammen af van de Tolteken, die in het oude Mexico de onderzoekers en beheerders waren van spirituele kennis en praktijken.

De Tolteekse kennis heeft hetzelfde uitgangspunt als alle andere heilige esoterische tradities. Het is geen religie, maar eert wel de spirituele leiders die er zijn geweest. Terwijl ik de twee boeken las, kon ik de connectie maken met elementen uit het boeddhisme, jodendom, maar ook sjamanistische stromingen. Deze twee auteurs verwoorden hun inzichten weer net anders, waardoor je een nog rijker geschakeerd beeld krijgt. Het zijn ook boeken die je drie keer kunt lezen, en waarbij je elke keer weer nieuwe inzichten opdoet.

Droomwereld

De Tolteken geloven dat het ‘gewone’ leven een droom is. Dat mensen met elkaar een werkelijkheid hebben gecreëerd. De schrijvers geven een mooie voorbeeld van hoe een virtuele wereld wordt gemaakt. Een boom is een boom, ook al hebben we er geen woord voor. Door er een woord aan te geven, wordt het een werkelijkheid en de beleving ervan wordt bepaald door de woorden die we eraan geven (lelijk, mooi, wijs of groen bijvoorbeeld). Door gebruik van taal creëren we een virtuele realiteit in ons hoofd, en daar zijn onze hersenen de hele dag mee bezig.

Veel mensen worden onzeker en onrustig als hen wordt voorgehouden, dat de wereld waarin ze geloven een zelf gecreëerde wereld is. Veel mensen denken dat pijn en zelfopoffering bij het leven hoort, dat lijden normaal is. De auteurs ontkennen dit. Je lijdt als je niet bent wie je écht bent. Als jij je laat overheersen door je gedachten.  Zij zeggen, je bent de schilder van je eigen leven en als je onze vijf afspraken aanhoudt dan zal je een hemels leven op aarde hebben.

Notitie: Ik heb beide boeken in het Engels gelezen, en daar wordt gesproken over agreements. In de Nederlandse vertaling is dat vertaalt naar inzichten, maar die term is voor mij te passief. De auteurs geven juist aan dat je je moet verbinden aan de agreements en dat actie is vereist.  Inzicht alleen is niet voldoende. Daarom maak ik gebruik van de term afspraak, en niet inzicht.

Afspraak 1: wees onberispelijk met je woorden

Taal is dé manier van communiceren voor mensen. Het is hoe we onze werkelijkheid vormgeven. Dat betekent dat als je negatief spreekt of negatieve beelden oproept, dat je leven dan ook een negatieve sfeer krijgt. Je woorden hebben dus grote invloed op je welzijn. Kijk eens kritisch naar je eigen taalgebruik. Roddel je? Praat je negatief over anderen? Uit je jaloezie? Geef je vaak je mening? En als je tot jezelf praat, praat je dan met liefde tot jezelf of ben je streng en gemeen? Je woorden zijn als een zaad. Je plant een zaad, een woord. Dat woord wordt een gedachte en gaat groeien.

Onberispelijk zijn met je woorden, betekent dat je stopt met allerlei negatieve uitingen en je nadenkt over hoe je zaken verwoordt naar anderen. Dat je nadenkt over wat het effect van je woorden op anderen zal zijn. Want als jij agressief spreekt of negatieve feedback geeft, dan krijg je dat misschien op een andere manier ook weer terug. Je creëert dan je eigen lijden. In andere woorden; wie liefde geeft, zal liefde ontvangen.

Je leven verandert als je probeert onberispelijk te zijn met je woorden. Eerst ten aanzien van jezelf, daarna in de wijze waarop je omgaat met de mensen in je omgeving.

Nogmaals, zeggen de auteurs, de wereld die zit in je hoofd. De wereld die we denken te zien, is eigenlijk binnenin ons en wordt gevormd door woorden ofwel symbolen. Door middel van het gebruik van de juiste woorden, kun je een mooi schilderij voor jezelf schilderen.

Afspraak 2: Neem niets persoonlijk

Iedereen creëert zijn eigen beeld van de werkelijkheid. Het is bekend dat als vijf mensen een ongeluk zien, dat ze alle vijf een ander verhaal vertellen. Dat als je vier broers en zussen vraagt hoe ze het gezin zouden omschrijven waarin ze zijn opgegroeid,  ze allemaal een ander verhaal zullen vertellen. Mensen leven in hun eigen wereld, in hun eigen film en in hun eigen verhaal. Ze investeren daar alles in en dat verhaal is de waarheid voor hen.

Als een dierbare iets negatiefs of positiefs zegt over jou of je gecreëerde wereld, dan ben je waarschijnlijk geneigd om dat over te nemen. De auteurs geven aan dat wat de ander zegt, niets met jou te maken heeft. De ander reageert vanuit zijn of haar wereld en werkelijkheid. Jij hebt een andere werkelijkheid. Jij maakt de keuze of je de feedback wel of niet overneemt. En als je wat zij zeggen overneemt, dan zal dat jouw werkelijkheid beïnvloeden.

Als het goed is, weet jij wie je bent en ben je niet de goed- of afkeuring van de ander nodig. Jij schetst je eigen schilderij, en bepaalt hoe jouw leven eruit zal zien, niet de ander. De ander kent de film, die jij aan het creëren bent, niet. Zij zien delen, maar niet het gehele verhaal.

Maar niet alleen anderen zeggen iets over jou, ook je eigen gedachten doen uitspraken. Ook die moet je niet persoonlijk nemen, want zij hebben ook een basis en komen ergens vandaan. Er kan zelfs sprake zijn van tegenstrijdigheid in je gedachten, dat is normaal. Neem dus ook niets persoonlijk van wat je gedachten je vertellen.

Afspraak 3: Veronderstel niets

Is het niet zo dat een groot deel van je verdriet en drama in je leven voortkomt uit veronderstellingen en verwachtingen die je had en die niet zijn uitgekomen? Dat je ouders je niet de liefde hebben gegeven, die je nodig had? Dat je partner nog steeds niet doorheeft dat je bij thuiskomst eerst een half uurtje wilt nietsdoen?

En hoe vaak zijn we gedrag en situaties aan het interpreteren en analyseren? Creëren we in ons hoofd hele verhalen over het waarom en wat als dit of dat zou gebeuren. Daardoor leef je niet meer in het hier en nu. Denk aan een moeder of vader die zich zorgen maakt over een kind dat alleen weggaat. ‘Wat als’ kan grote drama’s in het leven brengen. Hierdoor creëer je lijden, als je die gedachten serieus neemt. De auteurs stimuleren je om het leven te nemen zoals het is, en niet zoals we het graag willen zien. Als je niets veronderstelt, geniet je van het moment en maak je dingen niet persoonlijk. Je laat dan ook geen ruimte voor ‘fout’ taalgebruik.

We veronderstellen ook dat anderen zullen oordelen over ons, dat zij bepaalde verwachtingen hebben waaraan wij moeten voldoen. Hierdoor durven we niet onszelf te zijn bij anderen. We denken dat anderen ons zullen veroordelen, bekritiseren of beschuldigen. Dus voordat anderen ons kunnen veroordelen, hebben we onszelf al veroordeelt. Dit komt omdat we veronderstellingen maken, die helemaal niet hoeven te kloppen. En dan nog, jij bent degene die bepaalt hoe jouw leven eruit komt te zien, niet de ander. Jij bent de schilder van jouw leven.

Wat mij heeft geraakt, is de interpretatie van de auteurs ten aanzien van de uitspraak ‘niemand is perfect’, die vaak wordt gebruikt als er iets fout is gegaan. Zij beschouwen het als een grote leugen. Want, zeggen zij, iedereen is perfect. Als je zegt dat niemand perfect is, dan geef je aan dat er een vorm van perfectionisme is; een ideaalbeeld waarnaar iedereen zou moeten streven, maar tegelijkertijd zeg je met deze uitspraak dat het ideaalbeeld niet haalbaar is, want niemand is perfect. Dit betekent dat je het nooit goed kunt doen, dat je als persoon dus altijd imperfect zal zijn. Zij geloven dat niet. Iedereen is perfect. Er is alleen imperfectie als je oordeelt.

Afspraak 4: Doe altijd je best

Doe altijd je best om de drie afspraken na te leven. Je leert immers door herhaling en oefening. Het zal niet gemakkelijk zijn, en je zult wisselend succes hebben. Je zult ook ervaren dat je best doen varieert van moment tot moment. In de ochtend kun je meer dan ’s avonds als je moe bent. Als je gezond bent, kun je meer, dan als je ziek bent.

Let op! Als je extra je best probeert te doen, dan kost het je meer energie dan nodig is. Je vraagt teveel van jezelf en daardoor zal je eerder afhaken, omdat je moe bent van het je best doen. En als je niet je best doet, dan zal je frustraties, zelf-veroordelingen, schuld en spijt hebben. Doe gewoon je best, zeggen de auteurs, dat is genoeg. Veroordeel jezelf niet.

Je best doen, is actie ondernemen omdat je het wilt. Niet omdat je er een beloning verwacht. Veel mensen werken voor hun salaris, zodat ze daarmee hun huur en dergelijke kunnen betalen. Men vindt het werk alleen niet leuk. Ter compensatie gaat men dan uit in het weekend, trakteer je jezelf op kleding of een lekker dagje uit. De auteurs geven aan dat als we plezier hebben in wat we doen, en we doen altijd onze best, dan genieten we ècht van het leven. We hebben plezier, vervelen ons niet en kennen geen frustraties. Een dagje uit, is dan een dagje uit en geen beloning voor het feit dat we weer een hele maand hebben gemaakt.

Natuurlijk zullen er fouten worden gemaakt, zeggen de auteurs, of je valt terug in oud gedrag. Leer ervan en blijf oefenen. Verwacht niet dat je alle afspraken altijd kunt naleven. Je doet je best, en dat is alles wat je kunt doen.

Afspraak 5: wees sceptisch en leer te luisteren

Verandering begint met twijfel. Bevraag je eigen afspraken, veronderstellingen en oordelen die je hebt. Dat is het begin van verandering. Je daagt dan uit, en doorbreekt dan de toverspreuk of vloek van alle leugens en bijgeloof die jouw wereld controleren. Door sceptisch te zijn, twijfel te hebben bij alles, kom je erachter wat je wel en niet wilt zijn.

Blijf wel luisteren, want dan leer je de betekenis van de symbolen die mensen gebruiken. Je leert dan hun verhaal en dat zal de communicatie een stuk vlotter laten verlopen. Je probeert de wereld van de ander zo goed mogelijk te begrijpen, zodat je een betere connectie met hen kan maken. Je veroordeelt hun wereld niet, het is immers hun wereld en dat respecteer je. Doordat jij onberispelijk spreekt, geen veronderstellingen hebt en niets persoonlijk neemt, kun je luisteren.

De auteurs verwachten niet dat jij je afkeert van de virtuele werkelijkheid, want het is een gezamenlijk geconstrueerde wereld waardoor mensen met elkaar kunnen communiceren en samenleven. Je bent alleen niet die virtuele werkelijkheid. Jij bent een energie, net als alle anderen, en die is leidend voor hoe jij je in de virtuele wereld beweegt.

Tot slot

Deze vijf afspraken vormen de start van een nieuw leven volgens de auteurs. Ik moet bekennen dat doordat ik deze afspraken ook probeer na te leven, mijn leven een stuk gemakkelijker is geworden. Dat wil niet zeggen dat het zorgeloos is of vrij van problemen. Ik zal constant moeten blijven werken om me aan de vijf afspraken te houden, en dat lukt zeker niet altijd.

Als ik schrijf of spreek, dan zitten daar vaak nog oordelen en verwachtingen in verwerkt. Als mensen mij feedback geven, dan vind ik het soms moeilijk om het naast me neer te leggen, ook al weet ik dat ik het er niet mee eens ben. Ik probeer dan te achterhalen welke overtuigingen of regels ik heb, en trek die in twijfel. Ik doe mijn best en elke keer als ik weer een stapje verder ben in mijn ontwikkeling, ben ik trots op wat ik heb bereikt.